Zieken bezoeken

Als ernstig zieke en stervende mensen geestelijke bijstand wensen, behoort die bijstand tot de noodzakelijke en urgente zorg. Dat geldt bij patiënten bij wie het coronavirus is vastgesteld, bij wie er een verdenking is (velen worden niet getest), en bij patiënten die geen corona hebben maar eveneens vallen onder de strenge hygiëneregels van het RIVM. Bij al deze patiënten is een pastor geen bezoeker maar een hulpverlener. Daarom bepleiten wij dat pastores waar nodig vrijmoedig toegang vragen tot zorginstellingen, inclusief de Intensive Care. Uiteraard met inachtneming van de daar geldende voorzorgsmaatregelen en rekening houdend met de omstandigheden van dat moment.

 

Onderstaande aandachtspunten willen pastores een concrete handreiking bieden.

Handreiking

1. De risico’s in beeld

Persoonlijke omgang met een coronapatiënt of een patiënt met een coronaverdenking kan betekenen dat de pastor besmet raakt en anderen besmet. Dit kan gevolgen hebben...
 

  • voor de gezondheid van de pastor, met name als deze tot de risicogroepen behoort

  • voor de gezondheid van hun partner, kinderen, huisgenoten

  • voor de gezondheid van anderen met wie zij pastorale contacten onderhouden

  • voor het welzijn van mensen die sociaal, financieel of anderszins van hun gezonde functioneren afhankelijk zijn.
     

Hoewel er dwingende redenen zijn om ernstig zieke mensen uitgerekend nu persoonlijk nabij te zijn, menen wij dat de verantwoordelijkheid om besmettingen te voorkomen in de huidige situatie buitengewoon zwaar weegt. Hier is sprake van twee roepingen van de pastor, jegens de (vermoedelijke) coronapatiënten en jegens anderen, waarvan de pastorale roeping aan coronapatiënten thans aan tijdelijke beperkingen onderhevig is.

2. Risicominimalisering

Dat betekent niet dat pastores geen pastoraat verlenen. Uitgangspunt is echter dat ook zij gehouden zijn aan de regels van social distancing. Zij nemen die distancing ook in acht als er bij henzelf of anderen geen tekenen van (beginnende) verkoudheid, keelpijn, hoest of koorts zijn. Dat betekent…

  • pastorale gesprekken als regel via digitale middelen; 

  • persoonlijke ontmoetingen tot een minimum beperken en bij voorkeur aan de deur, door het open raam of tijdens een wandeling;

  • persoonlijke ontmoetingen binnenskamers (bij patiënten met en zonder corona) alleen als sprake is van grote urgentie (denk aan patiënten in de stervensfase). Bij deze ontmoetingen zijn de volgende veiligheidsmaatregelen in acht te nemen:

    • de ontmoetingen kort houden;

    • bij bezoeken thuis: bewaar de anderhalve meter afstand (twee armlengtes). Een mondmasker en andere beschermende materialen zijn dan niet nodig. Neem altijd de geldende hygiënische maatregelen* vooraf en achteraf in acht (geen handen geven, regelmatig handen wassen, hoesten en niezen in de ellenboog, papieren zakdoekjes gebruiken); 

    • bij bezoek aan patiënten in een zorginstelling (inclusief op de Intensive Care of in het hospice) de hygiënische regels in acht nemen die de zorgverleners op die afdeling hanteren. Indien daar gebruikelijk hult ook de pastor zich in volledige beschermende kleding. Pastores betreden hier een zorgterrein waarop zij weinig tot geen ervaring hebben. Zij luisteren nauwgezet naar de aanwijzingen van het zorgpersoneel maar vragen wel om respect voor de noodzaak van zielzorg;

    • in voorkomende gevallen zal de pastor overleggen met de geestelijk verzorger in dienst van de zorginstelling waar de pastorant verblijft;

    • of het in een instelling is of thuis: lichamelijk contact, inclusief contact bij ziekenzalving, alleen met gebruikmaking van beschermende kleding.
       

  • Bij acute pastorale nood zonder dat sprake is van ziekte kan in de regel met de criteria van social distancing worden volstaan.

3. Afstemming met collega’s

Bij pastores die coronapatiënten of andere kwetsbare mensen persoonlijk bezoeken en die de geldende veiligheidsmaatregelen in acht nemen, zijn de risico’s beperkt. Toch zijn ze niet afwezig. Om die reden adviseren wij afstemming met collega’s. Wellicht zijn collega’s die niet of minder in de risicogroep vallen bereid om in noodsituaties ernstig zieke patiënten persoonlijk te bezoeken. Waar nodig en mogelijk kunnen zij in afstemming sommige pastorale zorgtaken overnemen van meer kwetsbare pastores. Ook kan het voorkomen dat collega’s om deze reden besluiten om in vrijwillige persoonlijke quarantaine te gaan.

4. De uitzondering

In Nederland zal er een klein, maar toenemend aantal pastores zijn  dat herstelt van een corona-infectie. Indien dat herstel leidt tot een medisch bevestigde immuniteit liggen er bij deze pastores wellicht kansen in het pastoraat aan ernstig zieke en stervende mensen.

 

Wie na afweging van bovenstaande punten een coronapatiënt of een anderszins kwetsbare pastorant bezoekt, mag vanuit Gods roeping bij een zieke of stervende aanwezig zijn: in Gods naam mag je deze ander nabij zijn en doen ervaren dat zij of hij niet alleen gelaten wordt.

 

* De RIVM richtlijn vindt u hier.

De handreiking op pastoraatencorona.nl is tot stand gekomen op initiatief van de rectores en decaan van de Theologische Universiteit Kampen, de Protestantse Theologische Universiteit en Tilburg School of Catholic Theology. De auteurs zijn prof. dr. Theo Boer (PThU) prof. dr. Ad de Bruijne (TUK), dr. Anton ten Klooster (TST) en prof. dr. Hans Schaeffer (TUK). Zij hebben de handreiking opgesteld in overleg met een groep van medici, theologen, pastorale professionals en iemand uit de uitvaartbranche. De website biedt altijd de meest actuele versie van deze handreiking.

 

logo TU Kampen- pastoraat en corona.png
Logo PThU - pastoraat en corona.png
logo TSCT - pastoraat en corona.png