Pastoraat & corona

Pastoraat in tijden van corona

De huidige coronacrisis roept bij veel gemeente- en parochiepastores de vraag op: wat staat mij te doen? De eerste pastorale reflex is om dicht bij mensen te blijven. Maar een bezoek kan onbedoeld een bron van besmetting zijn, van jezelf of anderen. Met deze tekst willen wij bouwstenen voor het pastoraat in crisistijd bieden en praktische handreikingen voor verantwoord handelen door pastores geven. Wij bezinnen ons daarbij op de twee werken van barmhartigheid waar nu het meest dringend een beroep op gedaan wordt: de zieken bezoeken (Matteüs 25, 31-46) en het begraven van de doden.

Bouwstenen

1. De pastor is geroepen om Christus bij de mensen te brengen

De pastor is betrokken bij de mensen die aan zijn of haar zorg zijn toevertrouwd. Op momenten van ziekte en sterven verlangen deze mensen naar pastorale nabijheid en bijstand. Daar hebben zij ook recht op. Deze bijstand kan bestaan in een bemoedigend woord, een moment van gebed, een sacrament of ritueel dat rust en troost biedt. In de geschiedenis van de kerk zien we inspirerende voorbeelden van pastores die juist in moeilijke tijden mensen bijstonden: in 1543 stond de jonge predikant Matthieu de Geneston pestlijders bij. Tijdens de pest van Milaan in 1576 bracht bisschop Carolus Borromeus grote persoonlijke offers om de hongerigen en zieken te helpen. 

 

2. De pastor mag anderen niet schaden

Omdat de pastor verantwoordelijk is voor anderen dient hij of zij af te wegen of het pastorale handelen geen gevaar voor anderen vormt. Dit geldt te meer omdat het geen schade toebrengen aan anderen in een medische context een basisbeginsel is. Tijdens deze crisis geldt op gelijke wijze dat de pastor zo dient te handelen dat de eventuele schade bij derden tot een minimum beperkt wordt. Een pastor die in een gezinssituatie woont zal dus ook moeten afwegen in hoeverre het pastoraal handelen besmettingsgevaar voor gezinsleden kan opleveren. Tegelijk mag een pastor ook zichzelf niet onnodig in gevaar begeven. 

 

3. De pastor handelt altijd prudent

Een besmettelijk virus vraagt om voorzichtigheid en verantwoordelijkheids-gevoel. Dat veronderstelt de klassieke deugd van de prudentia, die we hier verstaan als het door het evangelie geleide gezonde verstand. Wie uit vrije wil er voor kiest om ter wille van anderen een besmettingsrisico te lopen, zorgt daarna voor beperkende maatregelen zoals zelfquarantaine.

 

4. De pastor draagt de zorg voor de kerk samen met anderen

De kerk is van Jezus Christus, die verschillende mensen met hun eigen gaven, talenten en vermogens roept. Niet iedereen kan dus alles doen. Wie niet meteen aan de pastorale frontlinie van de coronacrisis kán staan mag beseffen dat hij of zij dus ergens anders móet staan: telefonisch nabij aan de kapper die werkloos thuis zit, liturgisch actief voor een online verbonden gemeente of parochie, en in gebed of pastorale aandacht het werk dragend van bijvoorbeeld artsen en verpleegkundigen die in deze situatie ook zelf meer dan eens spirituele bijstand verlenen aan zieken en soms amper tijd hebben om te slapen, laat staan te bidden. Tevens zal er aandacht zijn voor hen die indirect door de gevolgen van het coronavirus worden getroffen.

De handreiking op pastoraatencorona.nl is tot stand gekomen op initiatief van de rectores en decaan van de Theologische Universiteit Kampen, de Protestantse Theologische Universiteit en Tilburg School of Catholic Theology. De auteurs zijn prof. dr. Theo Boer (PThU) prof. dr. Ad de Bruijne (TUK), dr. Anton ten Klooster (TST) en prof. dr. Hans Schaeffer (TUK). Zij hebben de handreiking opgesteld in overleg met een groep van medici, theologen, pastorale professionals en iemand uit de uitvaartbranche. De website biedt altijd de meest actuele versie van deze handreiking.

 

logo TU Kampen- pastoraat en corona.png
Logo PThU - pastoraat en corona.png
logo TSCT - pastoraat en corona.png